آزیتا محمدکریمی روانشناس کودک و نوجوان در گفت وگو با ایسنا با بیان اینکه هم اکنون در یک بحران جهانی قرار داریم، اظهار کرد: این شرایط تنها مختص کشور ما نیست و بسیاری از کشورها را درگیر و به دنبال خود یک تغییر اساسی در سبک زندگی افراد ایجاد کرده که به نظر می رسد برنامه ریزی مناسبی برای آن صورت نگرفته است.
وی ذات انسان را دوستدار ثبات و پایداری دانست و گفت: در زمان مواجهه با بحران شوک بزرگی به انسان وارد شده که طی آن بسیاری از تغییرات در سبک زندگی ناگزیر می شود، به عنوان نمونه خانه نشینی و سرکار نرفتن، عدم حضور کودکان در مدرسه، محدودیت و یا توقف رفت وآمدهای خانوادگی، عدم دیدار دوستان و خانواده ها و بسیاری دیگر از مسایل همگی در این شرایط ناگزیر بوده و برای ذهن ما دور از انتظار بوده و بخش اعظم آن را پیش از این تجربه نکرده ایم.
اولین قدم برای سازگاری با شرایط بحران
وی پذیرش جسمی و روانی بحران ایجاد شده را اولین قدم برای سازگاری با شرایط جدید عنوان کرد و گفت: متاسفانه بخشی از جامعه این واقعیت را نپذیرفته و انکار می کند، انگار نمی خواهد واقعیت قضیه یعنی شیوع جهانی کروناویروس و احتمال ابتلا به آن را باورکند.
به گفته وی، با پذیرش قضیه باید بررسی کنیم که این بحران چه چیزهایی را از ما گرفته و چگونه سبک زندگی ما را تغییر داده، پذیرش واقعیت اولین گام برای سازگاری با شرایط جدید بوده و در همین راستا والدین اولین افرادی هستند که باید با پذیرش این واقعیت شرایط سازگاری با آن را در خانه و خانواده فراهم کنند.
ترس در شرایط بحران طبیعی و کمک کننده است
وی با بیان اینکه با پذیرش واقعیت احساساتی مانند خشم، غم و دلتنگی و ترس بروز می کند، عنوان کرد: با بازشناسی مجدد موضوع باید بپذیریم که این احساسات طبیعی بوده و اتفاقا برای کمک به ما و شناخت و درک شرایط جدید بروز یافته اند. ما می ترسیم چون حق داریم، چون شرایط عادی نیست، البته این ترس مراقبت کننده بوده و فرد را به رعایت اصول بهداشتی ترغیب می کند. درحالیکه باید قدردان این ترس مراقبت کننده باشیم، باید بدانیم که زندگی ادامه دارد و خود را با شرایط جدید سازگار کنیم.
آسیب های روانی ناشی از عدم پذیرش و عدم سازگاری با شرایط
وی با اشاره به انتشار گسترده اخبار، تجربه ها و توصیه های پزشکی در رابطه با کروناویروس، اظهار کرد: آسیب های روانی، افسردگی و استرس و اضطراب بالا از دیگر آسیب های ناشی از عدم پذیرش و عدم سازگاری با شرایط است، احساساتی که از سوی والدین تجربه شده و گاها به کودکان نیز منتقل می شود.
این روانشناس با تاکید بر اینکه بروز احساساتی همچون ترس و اضطراب تا جایی طبیعی است که مانع زندگی فرد نشود، گفت: ترس و استرس باید مراقبت کننده باشد نه نابود کننده و مخرب، به عبارتی باید مراقب طیف سالم و غیرسالم احساسات خود باشیم.
برای نیازهای برآورده نشده جایگزین پیدا کنیم
محمدکریمی با بیان اینکه برای سازگاری با شرایط باید نیازهایی که در این دوره برآورده نمی شود را شناسایی و برای آنها جایگزین پیدا کنیم، اظهار کرد: برخی نیازهای ساده ای مانند رفتن بچه ها به مدرسه و دانشگاه، تامین معاش و سرکار رفتن و یا دیدار با خانواده و دوستان در این روزها برآورده نمی شود؛ شناسایی این نیازها و پیدا کردن راهکارهای جایگزین به ما کمک می کند تا ضمن واقع بینی با شرایط سازگار شویم.
این مشاور توصیه کرد: باید درنظر داشته باشیم که بسیاری از این مسایل دست ما نبوده و همگانی است، به همین دلیل نباید بابت آن مضطرب شده و خود را سرزنش کنیم. باید بدانیم که این حل مسئله و بازنگری ها به خانواده ها کمک می کند تا این دوران بحرانی را با آرامش بیشتری طی کنند. بنابراین باید تمام راه حل های موجود را بررسی کنیم و در مقابل این تغییرات مقاومت نکنیم.
کمک به کودکان برای سازگاری با شرایط بحران
این متخصص روانشناسی کودک و نوجوان با بیان اینکه شرایط برای کودکان نیز تغییر کرده، اظهار کرد: کودکان تا همین چند هفته پیش به مدرسه می رفتند و دوستان و معلم های خود را می دیدند ولی بحران کرونا مانع دیدارها و سرگرمی های روزانه آنان شده، البته سازگاری با شرایط برای کودکان آسان تر از بزرگسالان است، چراکه با متغییرهای کمتری سر و کار داشته و ذهنشان کمتر قضاوت می کند، با این حال والدین باید در این پروسه به کودکان کمک کنند، چراکه آنان نیز در معرض اخبار ضد و نقیضی قرار گرفته و علاوه بر ناتوانی در تحلیل شرایط، استرس و اضطراب والدین نیز به آنان منتقل شده و فرصت کمتری برای سازگاری با شرایط پیدا می کنند.
وی با توصیه اینکه شرایط با زبان قابل فهم و کودکانه برای بچه ها توضیح داده شود، عنوان کرد: برخی والدین تصور می کنند که کودکان با شنیدن اخبار و گفت وگوهای والدین خود به خود در جریان امور قرار گرفته و خود را با شرایط جدید سازگار می کنند، این درحالیست که ما از ذهن کودکانه آنان خبر نداریم.
برگزاری جلسات خانوادگی با حضور کودکان بهترین راهکار سازگاری
این روانشناس برگزاری جلسات خانوادگی با حضور همه اعضای خانواده و کودکان را برای کمک به فهم و سازگاری با شرایط جدید بسیار کمک کننده دانست و ادامه داد: شرایط را باید ساده و منطقی و نه اغراق آمیز و ترسناک، برای کودکان تشریح کنیم. برای آنها توضیح دهیم که باید برای مدتی در خانه بمانیم و در این مدت نمی توانیم دوستان و اقوام را ببینیم، البته بگوییم که این شرایط موقتی بوده و به زودی زندگی به روال عادی برمی گردد. به کودکان حق بدهیم که ناراحت، دلتنگ و یا عصبانی شده و اجازه دهیم از احساسات خود صحبت کرده و خود را تخلیه کنند. سپس احوالات آنان را پذیرفته و از آنان حمایت کنیم.
احساسات کودک را پذیرفته و حمایت کنیم
وی با بیان اینکه در جلسات خانوادگی کودکان سهم خود را در این بحران پیدا می کنند، ادامه داد: اگر کودکان را کنار گذاشته با این تصور که خود شرایط را درک می کنند، آن وسط ها می مانند و سهم و مسئولیت خود را در این شرایط پیدا نمی کنند.
محمدکریمی با اشاره به کودکانی که بستری در بیمارستان و یا مرگ بر اثر کرونا در خانوده هایشان رخ داده، اظهار کرد: این موضوع حتما باید با فهم کودکانه برای آنان توضیح داده شود. باید به آنها بگوییم که این بیماری برای برخی از گروه ها و افراد قابل تحمل نیست، ولی قرار نیست که اتفاقات بد برای همه رخ دهد. ما باید تلاش کنیم با رعایت اصول بهداشتی و در خانه ماندن از خودمان بیشتر مراقبت کنیم. هرچند که کروناویروس تا به امروز برای کودکان خطرناک نبوده ولی به هر حال کودکان نیز از اینکه والدین و یا اطرافیان خود را از دست بدهند، می ترسند.
بچه ها حق دارند بترسند
وی با بیان اینکه بچه ها حق دارند بترسند، گفت: ترس بچه ها به معنای این نیست که ما پدر و مادر بدی بودیم و نتوانستیم جای امنی برای آنها ایجاد کنیم، بلکه احساس ترس، دلتنگی و غم در این شرایط طبیعی بوده و تجربه این احساسات در کودکان نشان دهنده آن است که در حال بزرگ شدن بوده و مراحل رشد طبیعی خود را طی می کنند.
بحرانی تر جلوه دادن بحران بسیار آسیب زننده است
این مشاور با بیان اینکه در تشریح شرایط نباید مسایل و احساسات را با بزرگ نمایی و به صورت اغراق آمیز مطرح کنیم، گفت: عدم مدیریت شرایط و بحرانی تر جلوه دادن این بحران بسیار آسیب زننده بوده و هیچ کمکی به ما نمی کند. والدین باید بتوانند استرس و اضطراب خود را مدیریت و کنترل کنند و با رفتارهای وسواس گونه بچه ها را در تنگنا قرار ندهند.
والدین استرس و اضطراب خود را مدیریت و کنترل کنند
وی خاطرنشان کرد: والدینی که در مدیریت شرایط دچار مشکل شده اند باید از متخصصین و روانشناسان کمک بگیرند. خوشبختانه این روزها بسیاری از مراکز مشاوره خدمات خود را به صورت غیرحضوری ارایه می کنند و می توان به راحتی با این مراکز ارتباط برقرار کرد.
پناهگاه امن خانه را با تعامل وارتباطات سالم تقویت کنیم
محمدکریمی با بیان اینکه اپیدمی کرونا نشان داده که امن ترین جای ممکن خانه است، عنوان کرد: در این شرایط هرچقدر بیرون نا امن و غیر قابل کنترل باشد، در مقابل خانه یک پناهگاه امن است که باید با تعامل وارتباطات سالم آن را تقویت کنیم. بدانیم که خانواده مهمترین بخش زندگی ماست و اگر تا قبل از این بحران برروی آن سرمایه گذاری نکرده ایم، الان وقت آن است، چراکه نمی دانیم بحران بعدی چه زمانی و با چه شرایطی بروز می کند.
این متخصص روانشناسی کودک و نوجوان با بیان اینکه در جلسات گفت وگوی خانوادگی باید برای چالش های ایجاد شده در پی وقوع این بحران چاره اندیشی کنیم، اظهار کرد: به عنوان نمونه برای رفع دلتنگی کودکان و جبران ندیدن دوستان و اقوام می توان در شبکه های مجازی گروه های خانوادگی تشکیل داد و با برقرای ارتباط تصویری، دلتنگی ها را مرتفع کرد.
راهکارهای جایگزین برای نیازهای برآورده نشده کودکان
وی با بیان اینکه می توان لیستی از راهکارهای جایگزین تهیه کرد، ادامه داد: کشیدن نقاشی و یا نوشتن نامه برای معلم و دوستان و ارسال از طریق فضای مجازی، انجام کارهای مشابه مدرسه در خانه و در کنار والدین، استفاده از سرگرمی ها و بازی های مشارکتی موجود در شبکه های مجازی و کمک به بروز خلاقیت و توانمندی کودکان برخی از این راهکارهای پیشنهادیست که به حال خوب کودکان و خانواده کمک می کند.
وی با اشاره به نزدیک شدن ایام نوروز و با بیان اینکه امسال مطمئنا نوروز متفاوتی خواهیم داشت، گفت: با توجه به شرایط موجود باید رفت و آمدها و دید و بازدیدهای مرسوم نوروزی را متوقف کنیم که اگرچه غم زیادی به همراه دارد ولی می توان از این فرصت نیز برای توانمندسازی کودکان استفاده کرده و با شرکت دادن آنان در پروسه آماده سازی سفره هفت سین، اجازه دهیم تاثیرگذار بوده و به انتخاب های آنان نیز احترام بگذاریم.
محمدکریمی با بیان اینکه عدم کنترل شرایط احساس نا امنی ایجاد می کند، گفت: با بکارگیری راهکارهای جایگزین، می توان محیط خانه را قابل کنترل و انعطاف پذیر کرده و با برگزاری جلسات خانوادگی و گفت وگو احساس تعادل، آرامش و امنیت را درون خانه برای کودکان و سایر اعضای خانواده فراهم کنیم. در سایه امنیت می توان این روزها را راحت تر سپری کرد.
دخالت دادن کودکان در گفت وگوها و واگذاری مسئولیت به آنان
وی دخالت دادن کودکان در گفت وگوها و همچنین واگذاری مسئولیت به آنان را منجر به بازیابی توانمندی های آنان دانست و گفت: این جلسات و گفت وگوها همچنین در لایه های زیرین به تقویت ارتباط والدین با کودکان کمک می کند، مساله ای که شاید در شرایط عادی به دلیل وجود مشغله های کاری والدین نادیده گرفته می شد ولی امروز فرصت بازیابی آن ها فراهم شده، الان فرصت خوبی است که در سایه هر چند ناخوشایند این بحران، ارتباطات خانوادگی را تقویت کنیم.
وی با بیان اینکه ممکن است کودکان در بزرگسالی با بحران های جدی تری روبرو شوند، گفت: می توان تهدید را به فرصت تبدیل کرد و همزمان با آموزش این مهارت ها آنان را از امروز برای زندگی آینده و مواجهه با خطرات آماده کرد.
این متخصص روانشناسی کودک و نوجوان در خاتمه تقویت گفت وگوهای خانوادگی را یکی از بهترین و موثرترین راهکارها در زمان بحران عنوان کرد و گفت: این آیین اثربخش را به همین بهانه رواج دهیم و مطمئن باشیم که آثار لذت بخش آن را در آینده نزدیک مشاهده خواهیم کرد.
انتهای پیام
اخبار سلامت ایران...
